Birinin yaklaşımı stratejik ve çözüm odaklıydı.
Diğerinin yaklaşımı ilişkisel ve bağlam odaklıydı.
İyi karar ise ikisinin birleştiği yerde ortaya çıkıyordu.
Mert rakamları masaya koyuyor, Zeynep rakamların ne anlama geldiğini sorguluyordu.
Aslında yatırım dünyasında da ihtiyaç duyulan şey tam olarak buydu.
Sadece hesap yapmak yetmez. Hesabın neyi temsil ettiğini anlamak gerekir.
ENTRA'nın Enerji Hikâyesi
ENTRA'nın hikâyesi de yalnızca halka arz günüyle başlamıyordu.
Şirket yenilenebilir enerji alanında faaliyet gösteriyor. Dolayısıyla yatırımcı açısından şirketi değerlendirirken yalnızca halka arz fiyatına değil, enerji sektörünün dönüşümüne de bakmak gerekiyor.
Dünyada enerji üretiminde yaşanan dönüşüm, Türkiye'de de güneş, rüzgâr, hidroelektrik ve diğer yenilenebilir kaynaklara yönelik yatırımların önemini artırdı.
Bu noktada tarihsel bir dönüşüm söz konusu.
Sanayi devriminin ilk dönemlerinden itibaren ekonomik büyüme büyük ölçüde fosil yakıtların sağladığı enerji kapasitesiyle birlikte ilerledi. 20. yüzyılda petrol ve doğal gaz küresel ekonominin merkezine yerleşti.
yüzyılda ise enerji güvenliği, iklim değişikliği ve teknolojik gelişmeler yeni bir soruyu öne çıkardı:
Ekonomik büyüme için gereken enerjiyi daha sürdürülebilir biçimde nasıl üretebiliriz?
ENTRA gibi yenilenebilir enerji şirketlerinin halka açık hale gelmesi bu nedenle yalnızca finansal bir olay olarak görülmeyebilir.
Bir yatırımcı açısından bu, aynı zamanda enerji dönüşümünün finansmanına ortak olma biçimlerinden biridir.
Tabii burada çok önemli bir ayrım var:
Bir sektörün geleceğinin parlak olması, o sektördeki her şirketin hissesinin mutlaka yükseleceği anlamına gelmez.
Yatırımcıların özellikle bu noktayı unutmaması gerekiyor.
“77 Lot Geldi, Şimdi Ne Olacak?”
Mert telefonu masaya bıraktı.
“Tamam,” dedi. “77 lot aldık. Peki şimdi?”
Zeynep çayından bir yudum aldı.
“Şimdi asıl soru başlıyor.”
“Hangisi?”
“Satacak mıyız, tutacak mıyız?”
Mert hemen cevap vermedi.
Çünkü halka arz kültürünün en büyük yanılgılarından biri burada ortaya çıkıyordu.
Bir hisseyi halka arzdan almak ile o hisseyi uzun vadeli yatırım olarak taşımak aynı karar değildi.
Halka arz fiyatından 77 lot almak yalnızca başlangıçtı.
Sonrasında şirketin finansal performansı, kârlılığı, borçluluğu, yatırım harcamaları, sektör koşulları, enerji fiyatları, faiz ortamı ve genel piyasa koşulları gibi pek çok değişken devreye girebilirdi.
Üstelik geçmişte halka arzdan alınan bir hissenin yükselmiş olması, gelecekte aynı hareketin tekrarlanacağı anlamına gelmez.
Borsa İstanbul'un kendi bilgilendirmelerinde de halka arz sürecinin belirli kurallar çerçevesinde yürütüldüğü ve satış sonuçlarının KAP'ta ilan edildiği belirtiliyor.
Borsa İstanbul
Bu nedenle forumlarda dolaşan “şu kadar tavan kesin”, “şu fiyata kesin gider” gibi cümlelere temkinli yaklaşmak gerekiyor.
Forumun Eski Sorusu, Yeni Yatırımcı
Yıllar sonra aynı forum başlığına tekrar dönelim.
Bir kullanıcı yazmış:
“ENTRA kaç lot verdi?”
Altına başka biri:
“77 lot.”
Bir başkası:
“Ben de 77 aldım.”
Bir başkası:
“770 TL bağlandı.”
Ve ardından her halka arz döneminde gördüğümüz o tanıdık tartışma:
“Tutulur mu?”
“Satılır mı?”
“Kaç tavan yapar?”
“Bundan sonra hangi halka arz var?”
Fakat bence en değerli soru bunların hiçbiri değil.
Asıl soru şu:
Bir şirkete ortak olduğumuzu gerçekten ne zaman fark ediyoruz?
Halka arz ekranında “77 lot” yazdığında mı?
Yoksa şirketin ne ürettiğini, parasını nasıl kazandığını ve sermayesini nasıl kullanacağını araştırdığımızda mı?
Bence ikinci seçenek.
Çünkü hisse senedi, yalnızca ekranda yanıp sönen bir fiyat değildir.
Bir şirketin geleceğine ilişkin beklentinin piyasa üzerindeki ifadesidir.
Son Çay ve Son Hesap
Gece ilerlemişti.
Mert telefonunu kapattı.
“770 TL,” dedi.
Zeynep başını salladı.
“Evet.”
“Eskiden bu parayı sadece yatırım hesabındaki bir rakam olarak görürdüm.”
“Şimdi?”
Mert birkaç saniye düşündü.
“Şimdi bunun arkasında bir şirket olduğunu düşünüyorum.”
Zeynep gülümsedi.
“İşte yatırımcılık biraz da bu.”
Pencereden dışarı baktılar.
Şehir hâlâ hareketliydi.
Bir yerde fabrikalar çalışıyor, başka bir yerde elektrik tüketiliyor, başka bir yerde yeni bir santral için yatırım planlanıyordu.
Telefon ekranında ise küçücük bir kod vardı:
ENTRA.
77 lot.
770 TL.
Fakat arkasında enerji sektörü, sermaye piyasaları, milyonlarca yatırımcının değişen davranışları ve Türkiye'nin yatırım kültüründeki dönüşüm vardı.
Belki de halka arzların asıl hikâyesi tam burada yatıyor.
Bir yatırımcı “kaç lot verdi?” diye soruyor.
Ama o sorunun içinde başka sorular gizleniyor:
Paramı nereye koyuyorum?
Neye ortak oluyorum?
Bu şirket nasıl para kazanıyor?
Riskini gerçekten biliyor muyum?
Ve en önemlisi, aldığım hisseyi neden aldığımı açıklayabiliyor muyum?
ENTRA özelinde geçmiş halka arz sonuçlarına bakıldığında rakam net: 369.565.717 lot halka arz edildi, bireysel yatırımcılara 277.174.288 lot dağıtıldı ve bireysel yatırımcı tarafında azami dağıtım 77 lot olarak gerçekleşti.
Halka Arz
+1
Ama yatırımcının hikâyesi 77 lotta bitmedi.
Asıl hikâye, o 77 lotun yatırımcısına “Ben neden yatırım yapıyorum?” sorusunu sordurduğu gün başladı.
Ve belki de forumlarda yıllardır aynı sorunun dönüp durmasının sebebi bu:
“Kaç lot verdi?” kolay sorudur.
“Neden aldım ve bundan sonra ne yapacağım?” ise gerçek yatırımcı sorusudur.
Diğerinin yaklaşımı ilişkisel ve bağlam odaklıydı.
İyi karar ise ikisinin birleştiği yerde ortaya çıkıyordu.
Mert rakamları masaya koyuyor, Zeynep rakamların ne anlama geldiğini sorguluyordu.
Aslında yatırım dünyasında da ihtiyaç duyulan şey tam olarak buydu.
Sadece hesap yapmak yetmez. Hesabın neyi temsil ettiğini anlamak gerekir.
ENTRA'nın Enerji Hikâyesi
ENTRA'nın hikâyesi de yalnızca halka arz günüyle başlamıyordu.
Şirket yenilenebilir enerji alanında faaliyet gösteriyor. Dolayısıyla yatırımcı açısından şirketi değerlendirirken yalnızca halka arz fiyatına değil, enerji sektörünün dönüşümüne de bakmak gerekiyor.
Dünyada enerji üretiminde yaşanan dönüşüm, Türkiye'de de güneş, rüzgâr, hidroelektrik ve diğer yenilenebilir kaynaklara yönelik yatırımların önemini artırdı.
Bu noktada tarihsel bir dönüşüm söz konusu.
Sanayi devriminin ilk dönemlerinden itibaren ekonomik büyüme büyük ölçüde fosil yakıtların sağladığı enerji kapasitesiyle birlikte ilerledi. 20. yüzyılda petrol ve doğal gaz küresel ekonominin merkezine yerleşti.
yüzyılda ise enerji güvenliği, iklim değişikliği ve teknolojik gelişmeler yeni bir soruyu öne çıkardı:
Ekonomik büyüme için gereken enerjiyi daha sürdürülebilir biçimde nasıl üretebiliriz?
ENTRA gibi yenilenebilir enerji şirketlerinin halka açık hale gelmesi bu nedenle yalnızca finansal bir olay olarak görülmeyebilir.
Bir yatırımcı açısından bu, aynı zamanda enerji dönüşümünün finansmanına ortak olma biçimlerinden biridir.
Tabii burada çok önemli bir ayrım var:
Bir sektörün geleceğinin parlak olması, o sektördeki her şirketin hissesinin mutlaka yükseleceği anlamına gelmez.
Yatırımcıların özellikle bu noktayı unutmaması gerekiyor.
“77 Lot Geldi, Şimdi Ne Olacak?”
Mert telefonu masaya bıraktı.
“Tamam,” dedi. “77 lot aldık. Peki şimdi?”
Zeynep çayından bir yudum aldı.
“Şimdi asıl soru başlıyor.”
“Hangisi?”
“Satacak mıyız, tutacak mıyız?”
Mert hemen cevap vermedi.
Çünkü halka arz kültürünün en büyük yanılgılarından biri burada ortaya çıkıyordu.
Bir hisseyi halka arzdan almak ile o hisseyi uzun vadeli yatırım olarak taşımak aynı karar değildi.
Halka arz fiyatından 77 lot almak yalnızca başlangıçtı.
Sonrasında şirketin finansal performansı, kârlılığı, borçluluğu, yatırım harcamaları, sektör koşulları, enerji fiyatları, faiz ortamı ve genel piyasa koşulları gibi pek çok değişken devreye girebilirdi.
Üstelik geçmişte halka arzdan alınan bir hissenin yükselmiş olması, gelecekte aynı hareketin tekrarlanacağı anlamına gelmez.
Borsa İstanbul'un kendi bilgilendirmelerinde de halka arz sürecinin belirli kurallar çerçevesinde yürütüldüğü ve satış sonuçlarının KAP'ta ilan edildiği belirtiliyor.
Borsa İstanbul
Bu nedenle forumlarda dolaşan “şu kadar tavan kesin”, “şu fiyata kesin gider” gibi cümlelere temkinli yaklaşmak gerekiyor.
Forumun Eski Sorusu, Yeni Yatırımcı
Yıllar sonra aynı forum başlığına tekrar dönelim.
Bir kullanıcı yazmış:
“ENTRA kaç lot verdi?”
Altına başka biri:
“77 lot.”
Bir başkası:
“Ben de 77 aldım.”
Bir başkası:
“770 TL bağlandı.”
Ve ardından her halka arz döneminde gördüğümüz o tanıdık tartışma:
“Tutulur mu?”
“Satılır mı?”
“Kaç tavan yapar?”
“Bundan sonra hangi halka arz var?”
Fakat bence en değerli soru bunların hiçbiri değil.
Asıl soru şu:
Bir şirkete ortak olduğumuzu gerçekten ne zaman fark ediyoruz?
Halka arz ekranında “77 lot” yazdığında mı?
Yoksa şirketin ne ürettiğini, parasını nasıl kazandığını ve sermayesini nasıl kullanacağını araştırdığımızda mı?
Bence ikinci seçenek.
Çünkü hisse senedi, yalnızca ekranda yanıp sönen bir fiyat değildir.
Bir şirketin geleceğine ilişkin beklentinin piyasa üzerindeki ifadesidir.
Son Çay ve Son Hesap
Gece ilerlemişti.
Mert telefonunu kapattı.
“770 TL,” dedi.
Zeynep başını salladı.
“Evet.”
“Eskiden bu parayı sadece yatırım hesabındaki bir rakam olarak görürdüm.”
“Şimdi?”
Mert birkaç saniye düşündü.
“Şimdi bunun arkasında bir şirket olduğunu düşünüyorum.”
Zeynep gülümsedi.
“İşte yatırımcılık biraz da bu.”
Pencereden dışarı baktılar.
Şehir hâlâ hareketliydi.
Bir yerde fabrikalar çalışıyor, başka bir yerde elektrik tüketiliyor, başka bir yerde yeni bir santral için yatırım planlanıyordu.
Telefon ekranında ise küçücük bir kod vardı:
ENTRA.
77 lot.
770 TL.
Fakat arkasında enerji sektörü, sermaye piyasaları, milyonlarca yatırımcının değişen davranışları ve Türkiye'nin yatırım kültüründeki dönüşüm vardı.
Belki de halka arzların asıl hikâyesi tam burada yatıyor.
Bir yatırımcı “kaç lot verdi?” diye soruyor.
Ama o sorunun içinde başka sorular gizleniyor:
Paramı nereye koyuyorum?
Neye ortak oluyorum?
Bu şirket nasıl para kazanıyor?
Riskini gerçekten biliyor muyum?
Ve en önemlisi, aldığım hisseyi neden aldığımı açıklayabiliyor muyum?
ENTRA özelinde geçmiş halka arz sonuçlarına bakıldığında rakam net: 369.565.717 lot halka arz edildi, bireysel yatırımcılara 277.174.288 lot dağıtıldı ve bireysel yatırımcı tarafında azami dağıtım 77 lot olarak gerçekleşti.
Halka Arz
+1
Ama yatırımcının hikâyesi 77 lotta bitmedi.
Asıl hikâye, o 77 lotun yatırımcısına “Ben neden yatırım yapıyorum?” sorusunu sordurduğu gün başladı.
Ve belki de forumlarda yıllardır aynı sorunun dönüp durmasının sebebi bu:
“Kaç lot verdi?” kolay sorudur.
“Neden aldım ve bundan sonra ne yapacağım?” ise gerçek yatırımcı sorusudur.